Một Số Bệnh Trên Cây Lan Hồ Điệp Phổ Biến Và Cách Chữa Trị Hiệu Quả

Lan hồ điệp nếu mắc bệnh sẽ khiến quá trình sinh trưởng chậm lại, thậm chí có nguy cơ chết cây nếu không xử lý kịp thời. Vậy làm sao để người trồng có thể nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh thường gặp và áp dụng cách điều trị hiệu quả? Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết các bệnh trên cây lan hồ điệp. Đồng thời, tham khảo biện pháp phòng trừ giúp cây khỏe mạnh và ra hoa bền đẹp. 

1. Bệnh do nấm trên lan hồ điệp

1.1 Bệnh thối đen

Một trong những bệnh thường gặp, chủ yếu do nấm Phytophthora sp gây ra. Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa hoặc trong điều kiện vườn lan có độ ẩm cao, tưới nước dư thừa. Phân bón không tan hết, nhất là loại giàu đạm vào mùa mưa, dễ làm dập ngọn. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để nấm xâm nhập và gây bệnh cho cây. 

Triệu chứng nhận biết là lá lan bị úng vàng, sau đó nhanh chóng chuyển đen, mềm nhũn và chứa nhiều nước. Nấm bệnh thường bắt đầu từ rễ rồi lan dần lên gốc, thân và lá, khiến cây suy yếu. Bệnh thối đen lan hồ điệp lây lan rất nhanh, đặc biệt nguy hiểm với cây con, có thể gây chết hàng loạt nếu không xử lý kịp thời. 

Khi phát hiện, người trồng cần cách ly cây bệnh khỏi cây khỏe để ngăn ngừa lây lan. Với cây con bị nặng nên tiêu hủy hoàn toàn, còn cây trưởng thành thì cần cắt bỏ phần thối và xử lý thuốc nấm. Một số thuốc đặc trị thối đen trên lan hồ điệp gồm: Appencarb 75DF, Score 250EC và Đồng Oxyt BTN 35%. Người trồng cũng nên duy trì độ thoáng khí và kiểm soát tưới nước hợp lý.

1.2 Bệnh thán thư 

Bệnh thán thư (hay còn gọi là bệnh đốm vòng) là một trong những bệnh thường gặp trên lan hồ điệp, tác nhân chính là nấm Colletotrichum. Cây có thể bị nhiễm bệnh quanh năm, ngoại trừ giai đoạn thời tiết quá nắng nóng. Nấm phát triển mạnh khi nhiệt độ môi trường từ 22 – 25°C. Đây là mức nhiệt khá tương đồng với điều kiện sinh trưởng tự nhiên của lan hồ điệp.

Khi bị bệnh, trên lá sẽ xuất hiện vết ố màu nâu đen không theo hình dạng nhất định, phần viền lá thường cháy xém, chuyển vàng hoặc nâu. Nếu không xử lý sớm, lá có thể bị hư hại nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng quang hợp và sinh trưởng. 

Người trồng nên cắt bỏ ngay các lá bị bệnh và tiến hành phun thuốc trị nấm lan hồ điệp. Các thuốc phòng trị phổ biến gồm: Boocdo 1%, Mancozeb BTN, Carbenvil 50SC và Topsin. Ngoài ra, cần giữ vườn lan thoáng khí, tránh ẩm ướt và cân đối phân bón.

1.3 Bệnh phấn trắng 

Một trong những loại nấm hại nguy hiểm, thường tấn công trực tiếp vào thân và rễ, sau đó lan dần lên lá khiến cây bị thối và suy yếu. Giai đoạn đầu, bệnh khó phát hiện. Khi nặng, nấm tạo lớp trắng mịn kèm bào tử đen trên lá, cản trở quang hợp và làm cây nhanh chóng suy yếu.

Khi phát hiện bệnh phấn trắng, cần cắt bỏ phần lá hoặc cây nhiễm nặng để tránh lây lan. Đồng thời, có thể dùng Boocdo 1%, Rovral 50WP hoặc Anvil 5SC để trị bệnh. Việc giữ vườn lan thông thoáng, kiểm soát độ ẩm và tưới nước hợp lý sẽ giúp phòng ngừa phấn trắng hiệu quả, bảo vệ lan phát triển khỏe mạnh.

1.4 Bệnh muội than

Một dạng nấm hại phổ biến, nguyên nhân chính đến từ bào tử muội than Sacly Molds. Nguồn gốc bệnh thường bắt đầu từ dịch nhầy do rầy bông, bướm phấn hoặc côn trùng tiết ra. Khi vườn ẩm thấp, thiếu thông thoáng, nấm dễ phát triển mạnh.

Triệu chứng muội than thể hiện bằng nhiều đốm đen nhỏ trên lá. Lâu dần, chúng lan rộng thành mảng lớn, làm giảm khả năng quang hợp và ảnh hưởng đến sức khỏe cây. Khi lan hồ điệp bị muội than, hãy rửa sạch lá bằng nước và lau khô. Sau đó, phun Dithane 80WP định kỳ 2 tuần/lần để kiểm soát bệnh hiệu quả.

1.5 Bệnh đốm nâu cánh hoa 

Thường bùng phát mạnh vào mùa lạnh, nhất là khi cây được trồng trong nhà kính kín gió, độ ẩm cao. Nguyên nhân chính là do nấm Botrytis cinerea Pers và nấm Cercospora sp. gây hại, phát triển thuận lợi trong điều kiện môi trường ẩm thấp và thiếu thông thoáng.

Khi nhiễm bệnh đốm lá, hoa xuất hiện nhiều chấm nâu nhỏ, lan rộng khiến hoa hư hỏng. Người trồng cần cắt bỏ hoa bệnh để ngăn lây lan và phun thuốc đặc trị như Rovral 50WP. Đồng thời, nên giữ vườn lan thoáng khí, giảm độ ẩm để hạn chế điều kiện cho nấm phát triển trở lại.

1.6 Bệnh vàng lá và rụng hoa

Thường xuất hiện do sự tấn công của bào tử nấm. Bệnh đốm xám thường xuất hiện trên cuống lá và cánh hoa, khiến lá vàng, rụng sớm. Cần cắt bỏ lá hư hại và phun thuốc trị nấm như Boocdo 1% hoặc Dithane M-45.

1.7 Bệnh khô lá

Bệnh khô đầu lá do nấm Phyllosticta gây ra, làm xuất hiện vết cháy đen trên lá và lan nhanh. Để điều trị, cần cắt bỏ lá bị nhiễm và phun thuốc như Score hoặc Super Tilt.

1.8 Bệnh héo rễ

Bệnh héo rễ do nấm Sclerotium rolfsii và nấm Fusarium oxysporum gây ra, ảnh hưởng trực tiếp đến rễ, làm cây chậm phát triển và thậm chí chết. Cách tốt nhất là cách ly cây bị bệnh và phun Sumi 8 hoặc Anvil vào gốc rễ.

2. Các bệnh do vi khuẩn gây nên

2.1 Bệnh thối mềm

Một trong những bệnh phổ biến và nguy hiểm, tác nhân chính là vi khuẩn Pseudomonas gladioli. Khi nhiễm bệnh, cây thường xuất hiện các vết úng nước trong suốt trên lá, sau đó lan rộng rất nhanh. Với cây non, bệnh có thể gây chết chỉ sau 2–3 ngày. Với cây trưởng thành, vết bệnh tạo điều kiện cho nấm mốc và vi khuẩn phát triển, khiến cây suy yếu nặng.

Điểm đặc biệt của bệnh thối mềm lan hồ điệp là gần như không có thuốc đặc trị. Do đó, khi phát hiện, người trồng cần cắt bỏ ngay phần lá nhiễm bệnh, cách ly cây bị thối mềm để tránh lây lan sang cây khỏe. Người trồng cần giữ vườn lan thoáng khí, hạn chế ẩm độ và phun thuốc phòng nấm định kỳ. Đây là biện pháp tăng sức đề kháng, giúp cây chống chịu bệnh hiệu quả.

2.2 Bệnh thối nâu

Bệnh thối nâu trên lan hồ điệp là một loại bệnh vi khuẩn phổ biến, tác nhân gây hại chính là Erwinia carotovora. Khi bị nhiễm, cây thường xuất hiện các vết úng nước màu xanh nhạt, viền ngoài có quầng nâu hoặc đen. Nếu không xử lý kịp thời, bệnh khiến lá lan úa vàng, dễ rụng và trong trường hợp nặng có thể làm cây chết nhanh chóng.

Để khắc phục bệnh thối nâu, cần cắt bỏ lá bệnh và ngâm cây trong dung dịch Kasai 20WP khoảng 1–2 giờ. Virus thường xâm nhập qua vết xước trên lá hoặc thân. Tiếp theo, nên phun kết hợp thuốc kháng sinh như: Streptomycin (1g) + Tetracyclin (1g) pha trong 1,5 lít nước để ngăn chặn vi khuẩn lây lan. Đồng thời, cần giữ cho vườn lan thông thoáng, giảm độ ẩm và vệ sinh sạch sẽ giá thể nhằm hạn chế nguy cơ tái phát bệnh.

2.3 Bệnh do virus

Các bệnh virus trên lan hồ điệp khá nguy hiểm, trong đó phổ biến nhất là ORST và CYMV, ngoài ra còn có Orchid Strain TMV và CMV. Bệnh virus gây đốm hoại tử vàng, làm cây suy yếu nhanh. Không có thuốc trị virus, do đó cần tiêu hủy cây bệnh, khử trùng vườn và chọn giống sạch bệnh ngay từ đầu.

3. Các bệnh trên lan hồ điệp do côn trùng

3.1 Châu chấu gây hại

Châu chấu gây hại bằng cách cắn phá lá và cành hoa, để lại nhiều vết thủng li ti. Điều này làm giảm thẩm mỹ và ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây. Nếu không kiểm soát kịp thời, chúng có thể gây thiệt hại lớn cho vườn lan.

Để phòng ngừa châu chấu, cần dọn cỏ dại và giữ vườn sạch thoáng. Ngoài ra, có thể dùng thuốc bảo vệ thực vật như Pegasus 500SC hoặc Supracide 40EC để kiểm soát hiệu quả.

3.2 Bọ trĩ

Bọ trĩ thường ẩn nấp trong khe giữa các cánh hoa để làm tổ và đẻ trứng. Chúng cắn phá hoa và lá non, khiến hoa nở không đều, cánh cong vẹo. Chúng cũng tạo đốm trắng nhỏ, làm hoa nhanh khô héo và giảm giá trị thẩm mỹ.

Để phòng và trị bệnh trạng này trên lan hồ điệp, người trồng nên dùng lưới chắn côn trùng nhằm hạn chế sự xâm nhập. Người trồng có thể dùng thuốc trị như Sumicidin hoặc Kelthane 18,5EC. Phun định kỳ kết hợp giữ vườn sạch thoáng sẽ giúp kiểm soát bọ trĩ lâu dài.

3.3 Rệp vảy

Rệp vảy thường ký sinh ở lá, cuống lá và thân cây, sử dụng miệng dạng kim để chích hút dinh dưỡng. Khi mật độ rệp cao, cây bị hút cạn dinh dưỡng khiến lá vàng úa, rụng sớm. Tình trạng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của lan hồ điệp.

Với rệp vảy, cần cắt bỏ lá hư hại hoặc cây nhiễm nặng. Trường hợp mật độ thấp, có thể dùng chổi lông quét nhẹ và hồ dính để loại bỏ rệp thủ công.

3.4 Rầy bông

Rầy bông thường xuất hiện nhiều vào mùa hè, tập trung tấn công lá non và chồi non để hút nhựa dinh dưỡng. Hậu quả là cây chậm phát triển, biến dạng và dễ suy yếu. Dịch ngọt do rầy bông tiết ra tạo môi trường cho nấm và bệnh muội than phát triển. Đây là nguyên nhân khiến bệnh lây lan nhanh trong vườn lan.

Để trị rầy bông, người trồng có thể thu bắt thủ công hoặc sử dụng thiên địch. Ngoài ra, có thể phun Malathion 50WP để kiểm soát mật độ rầy hiệu quả. Kết hợp với đó, việc giữ vườn lan thông thoáng và vệ sinh thường xuyên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát rầy bông hiệu quả.

3.5 Ngài và bướm đêm

Ngài thường đẻ trứng ở mặt dưới lá, sau đó trứng nở thành sâu non tấn công trực tiếp vào lá và hoa. Sâu thường ẩn trong giá thể vào ban ngày và hoạt động mạnh về đêm. Chúng để lại nhiều phân đen trong giá thể, đây là dấu hiệu dễ nhận biết khi cây bị hại.

Phòng trị sâu hại bằng cách dọn sạch cỏ dại, loại bỏ trứng bám trên lá và sử dụng bẫy dẫn dụ. Khi mật độ cao, có thể dùng thuốc bảo vệ thực vật để xử lý diện rộng.

3.6 Nhện

Nhện là một loại dịch hại nguy hiểm, thường cắn phá lá và để lại những đốm nâu li ti dày đặc, sau đó lan rộng nhanh chóng. Khi nhện đỏ gây hại nặng, chúng thường nhả tơ trên lá. Lá sẽ vàng, cong queo rồi rụng sớm, làm giảm sức sống và giá trị thẩm mỹ của cây.

Biện pháp phòng nhện đỏ gồm: dùng thuốc đặc trị, tận dụng thiên địch hoặc phun dung dịch xà phòng loãng. Kết hợp giữ vườn thông thoáng và vệ sinh sạch sẽ để đạt hiệu quả.

3.7 Bọ phấn

Bọ phấn sinh sản nhanh, hút dinh dưỡng ở lá và cuống lá. Cây dần suy yếu, lá mất màu xanh và giảm sức sống nghiêm trọng. Nếu không xử lý kịp thời, bọ phấn có thể lây lan diện rộng và làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả vườn lan.

Để diệt bọ phấn, có thể dùng thiên địch hoặc thuốc bảo vệ thực vật như Pegasus 500SC. Người trồng cần kết hợp vệ sinh vườn để giảm mật độ quần thể. Việc phun định kỳ và giữ vườn lan thông thoáng, sạch cỏ dại sẽ giúp kiểm soát bọ phấn hiệu quả và bảo vệ cây phát triển khỏe mạnh.

3.8 Ốc sên

Ốc sên chủ yếu thuộc hai loài phổ biến là ốc sên đầu dài và ốc sên châu Phi. Ốc sên thường ẩn náu nơi ẩm thấp vào ban ngày và phá hại cây vào ban đêm. Chúng cắn lá và rễ, làm cây tổn thương và suy giảm phát triển.

Biện pháp diệt ốc sên gồm: rắc vôi bột quanh gốc, dọn sạch cỏ dại và vệ sinh vườn thường xuyên. Điều này giúp loại bỏ nơi trú ẩn và hạn chế ốc sên hại lan. Ngoài ra, nên bắt thủ công vào chiều tối hoặc sáng sớm khi chúng hoạt động mạnh. Trong trường hợp mật độ cao, có thể dùng mồi tẩm thuốc diệt ốc sên để kiểm soát hiệu quả và bảo vệ lan khỏe mạnh.

4. Cách phòng ngừa bệnh cho lan hồ điệp

Để bảo vệ lan hồ điệp khỏi các bệnh phổ biến, người trồng cần chú ý các yếu tố như:

• Giữ vườn lan luôn thông thoáng và khô ráo, giảm độ ẩm để hạn chế môi trường thuận lợi cho nấm và vi khuẩn.
• Vệ sinh vườn thường xuyên bằng cách làm sạch cỏ, lá rụng và các phần cây hư hỏng để ngăn ngừa mầm bệnh.
• Phun thuốc phòng ngừa khử trùng định kỳ giúp bảo vệ cây khỏi các tác nhân gây hại.
• Tạo môi trường sống cho thiên địch như các loài côn trùng có lợi, giúp kiểm soát sâu bệnh mà không làm hại lan hồ điệp.
• Kiểm tra cây lan định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu bệnh và có biện pháp xử lý kịp thời.

5. Câu hỏi thường gặp về bệnh trên cây lan hồ điệp

5.1. Bệnh nào trên lan hồ điệp thường lây lan nhanh nhất?

Các bệnh do nấm, đặc biệt là thối nhũn và đốm lá, có tốc độ lây lan nhanh trong độ ẩm cao. Nếu không phát hiện sớm, bệnh có thể lan sang toàn bộ giàn lan, gây thiệt hại lớn. Do đó, cần cách ly cây bệnh và khử trùng dụng cụ kịp thời.

5.2. Có nên dùng biện pháp dân gian để trị bệnh cho lan hồ điệp không?

Một số người sử dụng nước vôi trong, tỏi giã hoặc gừng để phòng bệnh. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ mang tính hỗ trợ nhẹ. Với những ca bệnh nặng, nên dùng thuốc đặc trị sinh học hoặc hóa học an toàn để đạt hiệu quả triệt để hơn.

5.3. Lan hồ điệp bị bệnh có khả năng ra hoa lại không?

Điều này còn tùy thuộc vào mức độ tổn thương. Nếu chỉ bị nhẹ và được xử lý kịp thời, cây vẫn có thể phục hồi và ra hoa ở vụ tiếp theo. Ngược lại, cây bị thối rễ nặng hoặc mất quá nhiều lá thường cần thời gian dài để hồi sức hoặc có thể không ra hoa nữa.

Qua bài viết, Siêu Thị Hoa Lan đã cung cấp những hướng dẫn chi tiết về cách nhận diện và điều trị bệnh trên cây lan hồ điệp. Chúng tôi hy vọng những thông tin này sẽ giúp bạn dễ dàng hơn trong việc chăm sóc và bảo vệ hoa lan hồ điệp. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào liên quan, hãy liên hệ ngay với Siêu Thị Hoa Lan để được hỗ trợ tận tình.